Ruimte voor succes met knooppunten

Knooppunten bieden meer dan een alleen een overstap voor reizigers. Omdat ruimte  schaars is in ons land werken overheden en gebiedsontwikkelaars steeds vaker aan een integrale aanpak van knooppunten. Ook de provincie Utrecht voert sinds 2019 een programma uit voor multimodale knooppunten. 

Portret Ikram Akkouh
Programmamanager Ikram Akkouh: “Knooppunten zijn allang geen exclusief mobiliteitsfeestje meer”

Hoe kunnen we knooppunten succesvol laten werken als katalysator bij de ruimtelijke ontwikkeling van bedrijvigheid, natuur, recreatie en duurzame woningbouw? Deze vraag stelde de provincie Utrecht centraal tijdens een kennisbijeenkomst op 10 mei die in samenwerking met kennisplatform CROW werd georganiseerd.

Dat er veel belangstelling is voor dit thema bleek niet alleen uit de opkomst in het Utrechtse Huis voor de provincie. Het bleek vooral uit de brede optiek waarmee dit thema werd belicht. Tom Daamen, professor stedelijke ontwikkeling aan de TU Delft, trad op als dagvoorzitter. Hij benadrukte in zijn inleiding de kansen die er liggen door op een integrale manier disciplines aan elkaar te verbinden bij de ontwikkeling van knooppunten. Het bundelen van kennis is het fundament waarop moet worden gebouwd.

Stimulans provincie Utrecht

“Knooppunten zijn allang geen exclusief mobiliteitsfeestje meer”, vertelde Ikram Akkouh. Zij is programmamanager bij de provincie voor het uitvoeringsprogramma van de Utrechtse multimodale knooppunten. Dit vliegwiel waarmee de provincie projecten voor knooppunten stimuleert, bestaat uit een mix van middelen. Behalve subsidie is er veel aandacht voor het bundelen van expertise in een breed verband.

Deze kennisbijeenkomst sloot daarop aan en is bedoeld als aftrap van een serie netwerk evenementen. Dit najaar zal een vervolgbijeenkomst worden georganiseerd. De kennis die nodig is om knooppunten succesvol te ontwikkelen, kan alleen in netwerkverband bij elkaar komen en bestaat voor een belangrijk gedeelte uit ervaringen in de praktijk. Vandaar dat een gevarieerd programma werd aangeboden met veel aandacht voor casuïstiek. In de vorm van een carrousel waren er workshops over deelmobiliteit en over knooppunt projecten in Breukelen, Veenendaal, Amersfoort en het landelijk gebied.

Naast de beperkte ruimte, is ook het financiële instrumentarium in ons land beperkt, vertelde Tom Daamen. Veel partijen willen werk maken van knooppuntontwikkeling. Ook het rijk stimuleert deze ontwikkeling. Er is 7,5 miljard euro in het coalitieakkoord opgenomen voor nieuw openbaar vervoer (ov) en infrastructuur. Deze initiatieven vragen volgens Daamen om een duurzame bekostiging. Hierbij wordt ook gekeken naar zaken als een gedeelte uit de exploitatieopbrengsten investeren. 

Blik in de toekomst

Futuroloog Justien Marseille gaf een blik door de oogharen op voor deze knooppunten trends die relevant zijn voor deze knooppunten. Interessant is dat de mobiliteit onder jongeren sterk afneemt. Jongeren kiezen steeds vaker voor alternatieven voor verplaatsingen. Ook zelf auto rijden verdwijnt uit het straatbeeld, schetste de futuroloog.

De stad lijkt steeds leger te worden. Dit biedt een uitgelezen kans om meerwaarde te geven aan knooppunten. Gedeputeerde Arne Schaddelee gaf daar in zijn videoboodschap prikkelende voorbeelden bij: “Hoe kunnen we van de knooppunten huiskamers van de stad maken, zodat bezoekers zich daar thuis voelen? Groene plekken waar je tot rust kan komen, die bestendig zijn tegen hittestress.”

deelnemers in gesprek tijdens de bijeenkomst

Het knooppunt van de toekomst biedt zoveel meer dan een overstap tussen de diverse modaliteiten van mobiliteit. Verkeerskundig kan alles goed zijn uitgerekend. Maar dat is nog niet de motor voor een duurzame gebiedsontwikkeling. De workshops lieten vanuit verschillende perspectieven nieuw licht schijnen op dit vraagstuk.

Zo was er in de workshop over knooppuntontwikkeling in Breukelen aandacht voor de meerwaarde van recreatie, groen en vrijetijdsbesteding. De sessie over de knooppunten in Amersfoort ging in op de relatie met kantoorontwikkeling.  Leerpunt uit de sessie over knooppunten in Veenendaal was hoe belangrijk het is om de gebiedsvisie te ontwikkelen in samenspraak met de bewoners. Gemeenten vroegen tijdens  diverse sessies aandacht voor een leidraad over participatie bij dit soort projecten.

Nazorg

Het ontwikkelen van een nieuw knooppunt blijft maatwerk. Elk gebied is anders en heeft een eigen aanpak nodig. De provincie Utrecht heeft in samenwerking met CROW een digitale gereedschapskist samengesteld. Dit om gemeenten, ontwikkelaars en partijen als NS en ProRail op weg te helpen. In deze toolkit voor multimodale knooppunten worden de diverse instrumenten toegelicht waarmee initiatieven voor knooppunten worden ondersteund. Hij bevat ook gereedschap voor instrumenten die de toegankelijkheid van knooppunten regisseren of helpen in de besluitvormende fase.

De provincie Utrecht en CROW helpen ook in de uitvoering. Bijvoorbeeld in de vorm van trainingen of  om op locatie op zogeheten 'hubsafari' te gaan. Dit is een simulatie die de diverse soorten reizigers met hun specifieke reisgedrag in kaart brengt, binnen de projectlocatie van een knooppunt.

Meer weten?

Benieuwd naar wat de provincie voor u kan betekenen? Neem voor de diverse vormen van ondersteuning contact op met het programmateam multimodale knooppunten.  Contactinformatie vindt u in de vouwfolder ov-knooppunten en hub onder Downloads.

Een volledig overzicht van beschikbare instrumenten en kennis op het gebied van de ontwikkeling van knooppunten wordt door CROW gebundeld via www.mobiliteitshubs.nl

Voor persinformatie:
ron.van.dopperen@provincie-utrecht.nl030 - 258 31 96

Downloads