Agrariër Bastiaan van Zuilen doet samen met zoon Mathijs mee aan een proef waarbij maaisel wordt verwerkt tot krachtige compost. Agricycling heet dat en de provincie Utrecht ondersteunt dit initiatief, omdat we in 2050 een circulaire provincie willen zijn. Dat betekent dat we zuinig omgaan met onze spullen en dat materialen als maaisel (her)gebruikt worden. Zo zorgen we voor een duurzame, gezonde leefomgeving en onze economie is dan minder afhankelijk van schaarse grondstoffen.
“Kijk!” zegt Bastiaan, terwijl hij met zoon Mathijs langs de stallen loopt waar kalfjes rustig hooi eten. Hij wijst op een dampende, aardekleurige heuvel vol takjes die tientallen meters ver strekt, achterop zijn erf in Breukelen. “Daar ligt meer dan honderd ton maaisel van dijken en natuurvriendelijke oevers hier in de omgeving.”
Voordelen van Agricycling
Agricycling heeft grote voordelen. Tonnen schoon maaisel uit bermen en langs sloten worden niet weggegooid, maar hergebruikt als krachtige compost. Het boerenland krijgt door de compost volop voedingsstoffen, neemt meer stikstof op en houdt beter water vast, zodat de bodem beter tegen droogte kan. De boer hoeft tenslotte minder kunstmest te gebruiken. Rick Scherpenzeel is aangesloten bij de Gebiedscoöperatie Stichtse Vecht die in maart van dit jaar een proef startte bij drie boeren in onze provincie. Rick: “Het gemaaide gras uit bermen en sloten wordt naar deelnemende boeren in de buurt gebracht, zij zijn de essentiële schakel. Op hun erf wordt het omgezet in compost die ze op hun eigen land gebruiken. We zijn klein gestart, zodat we met alle opgedane kennis en ervaring verder kunnen met een grote groep boeren.” De provincie Utrecht werkt hierin samen met Gebiedscoöperatie Stichtse Vecht, gemeente Stichtse Vecht, stichting Wij.land en Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR).
Om goed te composteren heb je de juiste verhouding van gras en bijvoorbeeld riet nodig
Als mol door compostberg
Bastiaan plukt een stukje halfvergaan maaisel uit de berg, dat in zijn hand in vochtige stukjes uiteenvalt. “Zie je hoe mooi los dit materiaal is? Hier kunnen de wortels van de mais die ik erop ga telen makkelijk doorheen groeien. Het is een heel proces hoor. Om goed te composteren heb je de juiste verhouding van gras en bijvoorbeeld riet nodig, dan bereikt het in een paar dagen de goede temperatuur en krijgen schadelijke planten geen kans. Je keert de hele berg zo’n tien keer met een machine, die zich als een mol door de compostberg heen werkt. Het binnenste van de berg wordt naar buiten wordt gewerkt, zo kan de warmte naar buiten en zuurstof naar binnen. Na zo’n tien weken is de compost klaar om over het land uit te rijden.” Tijdens de proef worden gegevens verzameld van de compost, de bodem en de gewassen en ontstaat een goed beeld van wat werkt en waarom.
Circulair boeren werkt
Waarom doet Bastiaan mee met de proef? “Circulair boeren werkt gewoon. Toen ik begon met akkerbouw, startte een kennis uit mijn jeugd ook op dezelfde kleigrond als ik. Hij gebruikte alleen maar kunstmest en twintig jaar later was zijn grond stopverf geworden. Helemaal uitgeput. Ik voegde altijd al organisch materiaal toe aan de bodem, dan heb je dat niet, dan wemelt de grond juist van de bacteriën en schimmels. Ik geef mijn kennis over circulair boeren weer door aan mijn zoon Mathijs, die mij opvolgt. En vergeet niet dat veel van wat wij boeren doen al circulair is. Als ik bijvoorbeeld suikerbieten teel, wordt de suiker er in de fabriek uit gehaald en het restproduct komt weer terug naar de boerderij om te gebruiken als veevoer.”
Ik zie dat onze mais een betere kleur heeft en sterker is. Ook ons gras is heel gezond en de koeien geven heerlijke melk
Enthousiaste vibe
Rick: “Voor een circulaire samenleving moeten overheid en boeren samenwerken. Ik merk een positieve vibe bij ambtenaren en bestuurders, dus dat is super.” Bastiaan voelt ook enthousiasme onder zijn collega’s: “Vorige week was er een bijeenkomst met vijftig boeren die allemaal mee willen doen met Agricycling. En HDSR jaagt Agricycling echt aan. Ze hadden alle maaisels in de regio al in kaart gebracht. Het maaisel van de sloot bij het wegrestaurant hier aan de overkant moet je bijvoorbeeld niet gebruiken, want je wil geen wegwerpverpakkingen in je compost. HDSR wist precies wat we wel en niet konden gebruiken voor hoogwaardige, schone compost.”
Agricycling is booming
Rick plaatst ook een kanttekening: “De overheid moet vaker aansluiten bij initiatieven die al succesvol zijn.” Hij wijst op Friesland waar Agricycling booming is met 170 aangesloten boeren. Rick: “Dé succesfactor is daar een overheid die naar het hele plaatje kijkt en daarnaar handelt.” Wij leren als provincie Utrecht nu samen met het waterschap HDSR om Agricycling ook te laten bloeien in onze regio. Onze kennis kunnen we dan weer verspreiden, want de ambitie voor Agricycling is groot. Rick: “Dit is nog maar het begin! Veel boeren willen meedoen en er zijn nog allerlei gewassen in onze regio geschikt voor hergebruik. Ook elders zetten boeren en overheid nu stappen richting Agricycling. Het groeit langzaam uit tot een landelijke beweging naar circulaire landbouw.”