We staan in Nederland voor belangrijke uitdagingen zoals duurzame mobiliteit, economie, woningbouw en energietransitie. Hiervoor is een goed functionerende energie-infrastructuur nodig. Maar er is een groeiend tekort op het elektriciteitsnet ontstaan: vraag en aanbod van elektriciteit zijn hoger dan de beschikbare elektriciteitsleidingen om de elektriciteit te verplaatsen en het aantal elektriciteitsstations om de stroom te delen. Het elektriciteitsnet is daardoor op veel plekken overbelast. Dit noemen we ‘netcongestie’; een soort file op het stroomnet.
De gevolgen van file op het elektriciteitsnet
De hele provincie Utrecht heeft momenteel veel last van netcongestie. Hierdoor lopen belangrijke ontwikkelingen vertraging op, zoals grote woningbouwprojecten, nieuwe bedrijven(terreinen), maar ook de energietransitie. Door de beperkte ruimte op het net, zijn er nieuwe regels over wie er voorrang krijgt op een elektriciteitsaansluiting. Dit gaat volgens een maatschappelijk prioriteringskader van de Autoriteit Consument en Markt (ACM).
In het grootste deel van de provincie Utrecht is er op 1 juli een aansluitpauze ingegaan. Dat betekent dat er tijdelijk geen nieuwe of zwaardere elektriciteitsaansluitingen mogelijk zijn. Aanvragen hiervoor komen op een wachtlijst. Als er later weer ruimte komt op het stroomnet, worden aanvragen behandeld op volgorde van de wachtlijst. In oktober 2026 wordt bekeken of er weer ruimte is.
In een deel van de provincie Utrecht is er nog wel ruimte op het elektriciteitsnet. Ook daar is er sprake van beperkte capaciteit. Daar wordt de beschikbare netcapaciteit verdeeld volgens de nieuwe voorrangsregels van de ACM. Door de beperkte nog resterende capaciteit zal dit snel vergeven zijn en komt de rest op een wachtlijst, totdat er weer voldoende capaciteit is gecreëerd. Ook daar zal niet iedereen op de wachtlijst direct een aansluiting kunnen krijgen.
Op de website van Stedin is te zien welke situatie geldt in welk gebied.
Wat betekent dit voor inwoners en mkb-bedrijven?
Voor inwoners of mkb-bedrijven die willen verduurzamen of uitbreiden is soms een zwaardere aansluiting nodig. Aanvragen worden met de nieuwe regels niet meer automatisch direct toegekend. Voor aanvragen of meer informatie over uw eigen aansluiting neemt u contact op met Stedin.
Wie krijgen er voorrang?
De regels van het maatschappelijk prioriteringskader bepalen welke aanvragen voorrang krijgen binnen de beschikbare ruimte. Het gaat daarbij allereerst om projecten die extra ruimte op het net creëren en zo de druk op het net verlichten. Dan volgen projecten met maatschappelijk vitale functies, zoals ziekenhuizen en brandweerkazernes, en basisbehoeften, zoals woningbouw en scholen.
Oplossingen
We werken aan oplossingen voor zowel de korte termijn tot 2030 als de langere termijn na 2030. Dit doen we in de ‘Energy Board’. Dit is een samenwerkingsverband tussen de provincie Utrecht, het Rijk, TenneT en regionale netbeheerder Stedin, de regio’s MRU West, Amersfoort en Foodvalley én de gemeenten Utrecht en Amersfoort. De samenwerking is erop gericht om het lokale stroomnet sneller uit te breiden en er slimmer gebruik van te maken. Dit doen we op de volgende drie manieren.
Sneller bouwen
Om netcongestie structureel tegen te gaan is er meer netcapaciteit nodig. De capaciteit van ons elektriciteitsnet wordt daarom vergroot en verzwaard. De netbeheerders ontwikkelen daarom nieuwe hoogsspannings- en middenspanningsstations met bijbehorende verbindingen en verzwaren huidige verbindingen en stations. Daarnaast worden er in elke wijk extra transformatie huisjes toegevoegd en de elektriciteitskabels verzwaard. De provincie Utrecht werkt samen met o.a. de netbeheerders, gemeenten en het Rijk aan de ontwikkeling van de netuitbreiding en verzwaring. Ook zorgt de provincie voor de ruimtelijke aanpak om het energienet uit te breiden. Lees meer op de website energietransitie Utrecht.
Slimmer benutten
Een oplossing voor op de korte termijn is slimmer benutten: het bestaande net zo goed mogelijk benutten en flexibeler gebruiken. Dit noemen we netbewust.Voor organisaties die hiermee aan de slag willen, is er een kennisplatform netcongestie beschikbaar. De provincie helpt bedrijven en organisaties met slimme oplossingen voor het beter benutten van het energienet en minder energieverbruik, subsidies, onderzoek en het stimuleren van energiezuinige nieuwbouw en renovatie via nieuwe regels en afspraken. Denk bijvoorbeeld aan bedrijven die op bedrijventerreinen lokaal energie met elkaar delen in zogenaamde energiehubs. Of aan beperkende contracten met bedrijven die op piekmomenten tussen 16.00 uur en 20.00 uur even niets verbruiken. Lees meer op de website energietransitie Utrecht.
Provinciaal meerjarenprogramma
We werken aan oplossingen voor op de lange termijn met het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (P-MIEK). Samen met netbeheerders en andere partijen brengt de provincie Utrecht de ontwikkelingen in kaart voor duurzame opwek, warmtetransitie, woningbouwopgave, bedrijven en mobiliteit. Aan de hand van al deze ontwikkelingen en de al geplande infrastructuur, wordt gekeken waar knelpunten zullen ontstaan en welke extra energie-infrastructuur nodig is. Lees meer over de P-MIEK 2.0.
Wat kan ik doen tegen netcongestie?
U kunt ook bijdragen aan oplossingen voor netcongestie. Bijvoorbeeld door minder energie te gebruiken tijdens piekuren. Wekt u energie op met zonnepanelen? Gebruik die energie dan zoveel mogelijk zelf. Lees meer over bewust omgaan met energie op de website van de Rijksoverheid.
Bij het Energiepunt vindt u op de pagina van de gemeente waar u woont tips om slim om te gaan met stroom en informatie over mogelijkheden om uw huis te verduurzamen.