Het klimaat verandert en daardoor komen extreme weersomstandigheden steeds vaker voor. Denk aan hevige regen, stormen, lange periodes van droogte en extreme hitte. Dit heeft ook invloed op de landbouw. Het is belangrijk dat de landbouwsector bestand is tegen deze weersextremen. Dit kan alleen door mee te bewegen met deze veranderingen in het klimaat.
Een vitale bodem
Een vitale bodem is erg belangrijk. De bodem houdt water vast bij droogte en voert extra water af bij veel regen. Ook zorgt de bodem voor genoeg voeding voor planten en bevat deze gevarieerd bodemleven. Zonder goed onderhoud wordt de bodem arm en verdicht. Hierdoor worden oogsten kleiner en de kwaliteit van gewassen slechter. De bodem kan verbeterd worden door verschillende gewassen af te wisselen, organische stof in de grond te houden en de bodem voorzichtig te bewerken door het gebruik van zware machines te beperken.
Water gebruiken en opslaan
Door het veranderende klimaat wordt goed omgaan met water steeds belangrijker. Door regenwater op te vangen - bijvoorbeeld in sloten of bassins - en dit water te gebruiken om te beregenen, blijven gewassen ook tijdens lange droge periodes gezond. Zo blijft de opbrengst op peil.
Hitte: dieren beschermen
Extreme temperaturen kunnen erg zwaar zijn voor vee. Bij hitte raken dieren snel gestrest en geven ze minder melk en/ of groeien minder goed. Daarom is het belangrijk dat dieren genoeg en schoon drinkwater krijgen en beschutting hebben tegen de felle zon. Denk hierbij aan bomen of overkappingen in de wei en een stal met goede ventilatie.
Schade door extreem weer
Hagel, storm, overstromingen en ander extreem weer kunnen kassen, stallen en oogsten beschadigen. Door op tijd maatregelen te nemen, kan schade worden beperkt. Denk aan stevige constructies, goede afwatering en hagelnetten bij fruitbomen.
Kansen: andere gewassen telen
In sommige gebieden blijft de bodem te nat om op lange termijn op dezelfde manier door te gaan, bijvoorbeeld in het veenweidegebied. Grondwaterstanden kunnen niet nog verder verlaagd worden, om verdere inklinking (en bijbehorende CO2-uitstoot) van het veen te voorkomen. Daardoor is melkveehouderij vaak niet meer rendabel. In zulke gevallen kan de teelt van biobased bouwmaterialen een alternatief zijn. Gewassen zoals hennep en olifantengras groeien bijvoorbeeld goed op natte bodems.
Klimaatverandering biedt ook nieuwe kansen. Door stijgende temperaturen kunnen in Nederland tegenwoordig gewassen worden geteeld die vroeger alleen in warmere, zuidelijkere gebieden groeiden, zoals kiwi’s en druiven.
Inspiratie en maatregelen
Nieuwsgierig naar hoe boeren meebewegen met de veranderingen in het klimaat? In het Inspiratiemagazine 'Boeren voor morgen' vertellen tien boeren van binnen én buiten de provincie hoe zij zich voorbereiden op de toekomst en klimaatverandering.
Behoefte aan inzicht in de kosten en baten van maatregelen voor meer klimaatbestendigheid op en rond het boerenerf? Bekijk het 'Overzicht maatregelen klimaatadaptatie voor de land- en tuinbouw' met meer dan 40 concrete maatregelen, inclusief de kosten en baten.
Klimaatverandering en bodemdaling vormen een dubbele uitdaging in het veenweidegebied. Het 'handboek voor klimaatslimme veehouderij op veen' (Wij.land) geeft praktische overzichten van maatregelen en verdienmodellen.