Meer huizen, meer inwoners en minder vrije ruimte: Utrecht groeit hard. Juist daarom is het belangrijk om ook plek te houden voor natuur. Hoe houd je een groeiende provincie leefbaar én groen? In Natuurgebied Zuilen werkt projectmanager Floris aan een gebied waar die wensen samenkomen.
Je bent in Natuurgebied Zuilen. Je hoort de vogels fluiten, kijkt uit over bloemrijke velden, ziet in de verte Slot Zuylen boven het landschap uitsteken en Langs de Vecht wandelen mensen rustig over smalle paadjes.
“Je fietst hier zó langs zonder te weten wat erachter ligt. Dat is eigenlijk zonde.” Floris gaat precies daar wat aan doen: zorgen dat stad en Natuurgebied Zuilen beter met elkaar verbonden zijn. Dat doet hij al drie jaar als projectmanager bij de gemeente Utrecht. Natuurgebied Zuilen is de plek waar steeds meer samenkomt: groei van de stad, recreatie, natuur, erfgoed, landbouw én leefbaarheid. “Het bijzondere aan deze plek is het contrast,” vertelt Floris.
Je komt vanuit een stedelijke wijk en staat ineens in een landschap dat voelt alsof je ver buiten de stad bent.
Gezonde groei
Vanuit de Omgevingsvisie wordt naar de groei van de stad gekeken: van de straat en buurt tot de hele regio. Op elk niveau speelt dezelfde vraag: hoe zorg je ervoor dat groen meegroeit met de stad?
Volgens Floris draait de uitdaging vooral om de leefbaarheid. “In een wijk als Overvecht wonen veel mensen zonder eigen tuin. Dan is het extra belangrijk dat je dichtbij huis plekken hebt waar je kunt wandelen, ontspannen en even buiten bent.”
De gemeente Utrecht rekende uit hoeveel groen nodig blijft om de stad leefbaar te houden. Vanuit die opgave kwam Natuurgebied Zuilen nadrukkelijk als plek naar voren waar recreatie, natuur en leefbaarheid goed samen kunnen komen.
Hoe houd je ruimte voor buiten?
Maar hoe maak je een gebied toegankelijker voor meer bezoekers, zonder dat de rust verdwijnt? Dat bleek één van de grootste uitdagingen van het project. Want er moet voldoende ruimte zijn waar mensen kunnen wandelen, sporten en ontspannen.
“Als je meer groene plekken toevoegt, verspreiden mensen zich beter over de stad en de regio. Dat helpt om gebieden leefbaar én aantrekkelijk te houden.”
Maar die balans vinden is ingewikkeld. Omwonenden van het natuurgebied maakten zich zorgen over drukte en het verlies van rust, terwijl de stad juist behoefte heeft aan toegankelijke buitenruimte. Ook speelde de toekomst van de boer in het gebied een belangrijke rol.
De oplossing zit volgens Floris in het samenbrengen van alle partijen die betrokken zijn bij het gebied. Daarom werkt de gemeente nauw samen met bewoners, gebruikers van het gebied, vrijwilligers, de pachter en de provincie Utrecht. “Je probeert allerlei belangen met elkaar te combineren,” zegt Floris. “Sommige bewoners willen rust, ecologen willen ruimte voor natuur, recreatie vraagt om voorzieningen en als gemeente behartig je ook de belangen van toekomstige bezoekers die nu nog geen stem hebben in het proces. Ondertussen heb je te maken met schaarse ruimte.”
Zo werd voor en samen mét de boer een nieuwe oplossing gevonden. Een deel van de landbouwgrond verandert in natuurgebied, maar de boer blijft betrokken als beheerder van het landschap. “Van pachter naar partner,” noemt Floris het.
Als je meer groene plekken toevoegt, verspreiden mensen zich beter over de stad en de regio.
Groen Groeit Mee
Natuurgebied Zuilen ligt direct naast Overvecht, maar voelt volgens Floris verrassend landelijk aan. De plannen moeten het natuurgebied toegankelijker én aantrekkelijker maken, zonder dat het haar karakter verliest. De ambitie is daarom niet om het gebied compleet te veranderen. Wat er al is, wordt zichtbaarder en toegankelijker.
Een belangrijke versneller van het project is de bijdrage vanuit Groen Groeit Mee van de provincie Utrecht. Via de regeling ontving het project één miljoen euro subsidie in totaal.
En dat maakte volgens Floris een groot verschil. “We hadden het plan anders flink moeten versoberen. Juist de kwaliteit van het gebied konden we hierdoor behouden.”
De steun van de provincie betekende meer dan alleen financiering. “Het helpt dat de provincie laat zien: wij staan achter deze ontwikkeling.”
Wat gaat er veranderen?
Straks fiets of wandel je makkelijker het gebied in. Via nieuwe bruggen en vlonders loop je verder het landschap in, met uitzicht op bloemrijke velden. Bij de entrees komen plekken waar kinderen kunnen spelen, mensen kunnen sporten of even kunnen uitrusten aan het water. Ook komen er aanlegsteigers met kano's en wordt de Vechtdijk autovrij.
Tegelijkertijd blijft rust centraal staan. Daarom wordt er bewust gekozen voor zonering: levendigheid aan de randen, rust en spreiding in de kern van het gebied. “Als je straks in het gebied wandelt, moet je nog steeds het gevoel hebben dat je echt even buiten de stad bent.”
Ook natuur en erfgoed krijgen een plek in de plannen. Slot Zuylen wordt beter zichtbaar in het landschap, fruitteelt keert terug in het gebied en op de plek van de oude duiventil komt een vleermuizenhotel. Daarnaast wordt het landschap biodiverser ingericht met meer bloemen en kruiden.
Groen vinkje
Wanneer het project voor Floris echt geslaagd is? Daar hoeft hij niet lang over na te denken.
“Als ik hier straks met mijn zoontje wandel, hij bij de entree kan spelen, we door de bloemrijke velden lopen, een ijsje halen bij de boer en daarna via de Vecht terug de stad in varen met een kano, dan denk ik wel dat we iets moois hebben gemaakt.”
Want uiteindelijk draait Natuurgebied Zuilen volgens hem om meer dan alleen groen. Het gaat om ruimte maken voor rust, ontmoeting en ontspanning in een stad die steeds voller wordt.