Windenergie

We werken toe naar een betaalbaar, betrouwbaar, duurzaam en onafhankelijk energiesysteem, dat voldoende betaalbare energie en warmte levert voor woningen, verduurzaming en elektrisch rijden. Daarvoor moeten we alle bronnen benutten: zonne-energie, windenergie, restwarmte, warmte uit de bodem, het water en lucht. Die bronnen combineren we dan met energieopslag. Zonnepanelen op daken leveren een belangrijke bijdrage, maar dat is niet voldoende. Ook niet als je daar warmte uit de bodem, water en lucht bij optelt, en wanneer je ieder jaar meer energie bespaart. Windmolens blijven nodig. Die wekken op een schone en goedkope manier veel energie op en gebruiken daarvoor relatief weinig ruimte. Waar zonnepanelen vooral overdag en in de zomer stroom opwekken, doen windmolens dat ook 's avonds, 's nachts en in de winter. Juist wanneer de vraag naar elektriciteit en warmte hoog is. Wind en zon vullen elkaar op die manier goed aan. Zo maken we op een slimme manier gebruik van ons stroomnet. 

Aansluitbaar

Volgens Stedin zijn eventuele windturbines, die in de gebieden die aangemerkt zijn als meest kansrijk voor windenergie, in principe aansluitbaar. Echter, het transport van de stroom is momenteel niet gegarandeerd door file op het hoogspanningsnet. Als het nodig is, kan worden gekeken naar flexibele contracten en andere slimme oplossingen. Dat is misschien nodig omdat het tot 2035 kan duren voor de netbeheerders het stroomnetwerk in onze regio op orde hebben. Denk dan aan oplossingen als:

• cable pooling met zonneparken;
• een directe aansluiting op bedrijventerreinen;
• het lokaal afstemmen van opwek en verbruik;
• aansluitingen buiten het bestaande netwerk, bijvoorbeeld in Zuid-Holland;
• het inzetten van batterijen om tijdelijk elektriciteit op te slaan en het net te ondersteunen.

Wind op zee

Landelijk moet er in 2030 84 terawattuur (TWh) duurzame energie worden opgewekt. Dat is afgesproken in het Klimaatakkoord  van 2019. Die doelstelling wordt voor het grootste deel ingevuld met windturbines die in zee staan. In 2030 zal ongeveer 75 procent van ons huidige elektriciteitsverbruik afkomstig zijn van windturbines op zee. De Noordzee, die toch al zeer intensief gebruikt wordt, raakt dus al aardig vol met windturbines. Wind op land is daarom ook nog nodig om de doelstelling uit het Klimaatakkoord te behalen. En daaraan moet ook de provincie Utrecht een steentje bijdragen. 

De provincie Utrecht vindt het belangrijk dat iedereen kan meeprofiteren in de energietransitie. Daarom stimuleert de provincie lokaal eigenaarschap in windenergieprojecten. Bijvoorbeeld in de vorm van energiecoöperaties en energiecollectieven. Dat doen we onder andere door te helpen bij participatietrajecten en met subsidies. Kijk voor meer informatie op Energietransitieutrecht.nl. 

Daarnaast heeft de provincie in de eerste helft van 2024 een Beleidskader Lokaal Eigendom en Participatie opgesteld. Dit Beleidskader geldt in eerste instantie voor de locaties waar de provincie gebiedsprocessen start om windenergie mogelijk te maken. Gemeenten die zelf met windenergie-initiatieven aan de slag zijn, vragen we om hier ook rekening mee te houden. Wanneer een gemeente de bevoegdheid voor het mogelijk maken van windturbines overneemt van de provincie, gaat de provincie na of de gemeente dit voldoende oppakt in de ontwikkeling.

Kernenergie is geen alternatief voor de doelstellingen voor 2030. Dat komt door de lange voorbereidings- en bouwtijd van kerncentrales. Dit geldt meer voor vormen van kernenergie, die op dit moment nog niet commercieel op grote schaal worden toegepast, zoals thoriumreactoren en kleine modulaire reactoren (SMR). Op de langere termijn zou kernenergie wel een grotere rol in de energievoorziening kunnen innemen. Maar op basis van landelijke en provinciale besluitvorming is de verwachting op dit moment nog niet, dat het aandeel van kernenergie in de toekomst zo groot zal zijn, dat de ontwikkeling van windenergie op land voor 2030 overbodig is.

In januari 2024 heeft de provincie de meest kansrijke gebieden voor windenergie vastgesteld. Dat besluit is gebaseerd op een planMER en het advies van een burgerforum. De gemeenten konden die informatie gebruiken om zelf plannen te maken voor het opwekken van wind- of zonne-energie. Veel gemeenten hebben (aanvullende) plannen voor zowel windenergie als zonne-energie genomen. Zo heeft gemeente Wijk bij Duurstede hierbij het besluit genomen om het bevoegd gezag voor windenergie bij de provincie te laten, maar gaat samen met de  provincie aan de slag om windenergie mogelijk te maken langs het Amsterdam-Rijnkanaal.

In september 2024 heeft de provincie in kaart gebracht hoe ver de gemeenten zijn met het ontwikkelen van concrete plannen. Dat is belangrijk om de doelen voor 2030 te kunnen halen. Aan de hand van deze tweede Tussenbalans is in beeld gebracht in welke gemeentelijke plannen genoeg concreet zijn om de doelen voor 2030 te halen. Uit deze tweede Tussenbalans kwam naar voren dat er veel concrete plannen voor wind- en zonne-energie zijn, maar dat aanvullende inzet nodig is om de doelen in 2030 te halen. Daarom heeft de provincie besloten om de procedure een vervolg te geven in Stichtse Vecht en op de grens van Montfoort en Oudewater. De provincie doorloopt gebiedsprocessen om windenergie mogelijk te maken. In elk afzonderlijk gebied krijgen de inwoners en belanghebbenden de kans om te participeren. De provincie volgt hierbij het Beleids- en toetsingskader lokaal eigendom en participatie bij windenergie.

Bekijk de windgebieden in de provincie Utrecht (versie 2025).

Meer weten over het proces? Bekijk dan de animatie onderaan deze pagina. 

Sinds begin 2025 loopt het proces in vier windgebieden.Kijk voor meer informatie over de stand van zaken daar op de projectpagina's. Links naar die pagina's vindt u onderaan deze webpagina.